1.Een beslag onder derden start steeds met een schuldeiser (A.) die een schuldvordering heeft op schuldenaar (B.). Wanneer bovendien schuldenaar (B.) een schuldvordering heeft op een andere schuldenaar (C.), dan kan schuldeiser (A.) beslag onder derden leggen in handen van schuldenaar (C.). [2]

Eens dit beslag onder derden is gelegd, dan kan de derde-beslagene het voorwerp van dit beslag niet meer uit handen geven. [3] Doet de derde-beslagene dit wel, dan kan de derde-beslagene als schuldenaar worden verklaard van de oorzaken van het beslag. [4]

2.In casu hadden schuldeisers in handen van bank ING (hierna, derde-beslagene) derdenbeslag gelegd ten laste van een vennootschap die zich in een procedure van gerechtelijke reorganisatie bevond. De derde-beslagene legde een verklaring van derde-beslagene af [5], maar liet eveneens weten dat ten gevolge van de onrechtmatigheid van het beslag zij de rekening zouden vrijgeven. De derde-beslagene baseerde de onrechtmatigheid van het beslag op de bepaling die stelt dat tijdens de duur van de opschorting geen enkel middel van tenuitvoerlegging kan worden aangewend voor schuldvorderingen in de opschorting [6] en dat tijdens de opschorting geen enkele vorm van beslag kan worden gelegd. [7] Bijgevolg maakte de vennootschap gebruik van de rekening waardoor het saldo aanzienlijk reduceerde. Hierop stelden de schuldeisers-beslagleggers een vordering in om de derde-beslagene als schuldenaar te laten verklaren van de oorzaak van het beslag.

3.Het hof van beroep en het Hof van Cassatie gaan akkoord met de vordering van de beslagleggers. Het is immers zo dat de derde-beslagene fungeert als een neutrale partij ten aanzien van het beslag. De derde-beslagene kan rechtsmiddelen inzetten tegen het derdenbeslag [8] om de formele geldigheid van het beslag te betwisten. [9] De beslagrechter zal dan over de mogelijke onrechtmatigheid van het beslag beslissen en de derde-beslagene mag enkel de gelden vrijgeven nadat de beschikking betreffende opheffing aan de derde-beslagene is betekend. [10]

Het feit dat het in casu ging om een beslag gelegd tijdens de procedure van gerechtelijke reorganisatie veranderde niets aan deze situatie. Het is zo dat tijdens de procedure van gerechtelijke reorganisatie geen middelen van tenuitvoerlegging mogen worden voortgezet of aangewend. Echter, zoals het hof van beroep en het Hof van Cassatie opmerken, dit wil niet zeggen dat de derde-beslagene het beslag gewoon kan negeren en de gelden alsnog kan vrijgeven. Net zoals bij problemen omtrent de formele geldigheid, zal de derde-beslagene zich moeten wenden tot de bevoegde beslagrechter om de rechtmatigheid van het beslag te beoordelen. Omdat de derde-beslagene dit niet heeft gedaan en eigengereid is overgegaan tot de vrijgave van de gelden, is de beslissing van het hof van beroep om de derde-beslagene als schuldenaar van de oorzaak van het beslag te verklaren verantwoord naar recht.

Dit is een bittere pil voor de derde-beslagene. Indien de derde-beslagene gewoon had afgewacht of om een beschikking van de beslagrechter had gevraagd, dan had de beslagene op basis daarvan de gelden aan de juiste partij kunnen vrijgeven. Echter, doordat de derde-beslagene zelf het initiatief tot vrijgave heeft genomen, wordt de derde-beslagene nu als schuldenaar bestempeld terwijl de werkelijke schuldenaar de beslagen gelden heeft gekregen en voor andere doeleinden heeft gebruikt.

4.Het Hof van Cassatie is zich ook bewust van de zwaarte van deze straf en bevestigt de bevoegdheid van de rechter om deze private burgerlijke straf [11] te matigen en zelfs, in uitzonderlijke gevallen, niet op te leggen. [12] Zo heeft het Hof reeds in het verleden geoordeeld dat deze sanctie niet strekt tot vergoeding van schade [13] en een facultatief karakter heeft. [14] Hierbij kan de rechter rekening houden met de nalatigheid, de mogelijke kwade trouw van de derde-beslagene [15] of het feit dat de beslaglegger geen schade heeft geleden door de handelingen van de derde-beslagene. [16] Het Hof van Cassatie beschikt bovendien over een marginaal toetsingsrecht met betrekking tot de mogelijke onevenredigheid tussen de zwaarte van de inbreuk en de opgelegde sanctie. Bijgevolg is het Hof van Cassatie van oordeel dat de beslissing van het hof van beroep om de sanctie niet te matigen nadat is vastgesteld dat het beslag in strijd was met artikel 31 WCO, niet verantwoord is naar recht.