Artikel 8.4 BW bevat de regels die de bewijslast bepalen. Op basis van het eerste lid moet hij die meent een ander in rechte te kunnen aanspreken, de rechtshandeling of feiten bewijzen die daaraan ten grondslag liggen. Op grond van het tweede lid moet hij die beweert bevrijd te zijn, de rechtshandelingen of feiten bewijzen die zijn bewering ondersteunen. Deze regels bouwen verder op de bepalingen van artikel 1315 Oud BW die van toepassing waren vóór de inwerkingtreding van Boek 8 “Bewijs” van het Burgerlijk Wetboek. [2] De bepalingen van artikel 8.4, eerste en tweede lid BW verruimen het toepassingsgebied van de regels inzake bewijslast. [3] Specifieke verbintenisrechtelijke termen zoals “uitvoering van de verbintenis”, “betaling”, “tenietgaan van zijn verbintenis”, “gewijzigd, nietig of uitgedoofd recht” maken plaats voor algemenere termen. [4]

Onder verwijzing naar artikel 1315 Oud BW oordeelt het betrokken arrest van het hof van beroep te Brussel: “Het behoort aan de verzekerde, die van de verzekeraar de uitvoering van een verbintenis vordert, om het bestaan van een schadegeval te bewijzen en om aan te tonen dat dit schadegeval valt binnen de dekking, zoals zij voortvloeit uit de contractuele omschrijving van het risico. Vervolgens is het aan de verzekeraar om het bestaan van een uitsluitingsgrond, waarop hij zich beroept, te bewijzen of om aan te tonen dat de voorwaarden van een verval van recht op dekking verenigd zijn.”

De beslissing van het hof over de bewijslast van het bestaan van een schadegeval en van het feit dat het schadegeval valt binnen de dekkingsgrenzen, is conform de vaststaande rechtsleer en rechtspraak. [5] De verzekerde of begunstigde die tussenkomst van de verzekeraar vordert, moet aantonen dat het schadegeval zich heeft voorgedaan en dat dit binnen de grenzen van de dekking valt.

De bewijslastverdeling van uitsluitingen geeft echter wel nog steeds aanleiding tot enige rechtsonzekerheid. Volgens de meerderheidsopvatting in de rechtsleer draagt de verzekeraar op grond van artikel 8.4, tweede lid BW (art. 1315, tweede lid Oud BW) de bewijslast van een uitsluiting. [6] Ook de FSMA geeft in een recent standpunt aan deze meerderheidsopvatting te volgen. [7] Een minderheid in de rechtsleer is de mening toegedaan dat de bewijslast van een uitsluiting rust op de verzekerde. [8]

In het betrokken arrest sluit het hof te Brussel zich terecht aan bij de meerderheidsopvatting. Het verruimde toepassingsgebied van artikel 8.4 BW versterkt deze opvatting. [9]

In casu kocht een onderneming gespecialiseerd in enerzijds de groothandel van afvalmaterialen en wrakstukken en anderzijds de ontmanteling van voertuigen, een voertuig dat het voorwerp uitmaakte van een leasingovereenkomst. De verkoper liet na om de maandelijkse termijnen te betalen, waarop de leasingmaatschappij zowel de koper als verkoper dagvaardde tot betaling van de onbetaalde huurgelden en een verbrekingsvergoeding. De koper en verkoper worden hiertoe in solidum veroordeeld. Kort daarna gaat de verkoper failliet. Vervolgens vordert de koper van het voertuig dat zijn aansprakelijkheidsverzekeraar op grond van de door hem onderschreven waarborg BA-uitbating dekking verleent voor deze veroordeling ten aanzien van de leasingmaatschappij. De verzekeraar betwist dat het schadegeval binnen de grenzen van de dekking valt, zoals die voortvloeien uit de omschrijving van het risico in de polis. In de inleidende dagvaarding stelde de verzekerde dat de aankoop van het voertuig volledig buiten zijn werkelijke hoofd- en bijkomstige activiteiten plaatsvond.

Volgens het hof dient deze bewering in de inleidende dagvaarding beschouwd te worden als een gerechtelijke bekentenis [10] waaruit blijkt dat het schadegeval niet voortvloeit uit de contractuele omschrijving van het risico. Het is daarbij niet van belang om na te gaan of de aankoop van het voertuig tot het statutaire doel van de verzekerde onderneming behoorde, aldus het hof. Bepalend is of deze aankoop binnen de contractuele omschrijving van het risico in de verzekeringsovereenkomst valt.

Het hof verwijst naar de “absolute bewijskracht” van de bekentenis om te oordelen dat een bekentenis een volwaardig of volledig bewijs van het betwiste feit oplevert. Hierbij hanteert het hof evenwel verkeerdelijk de term “bewijskracht” [11] in plaats van “bewijswaarde”. [12] Aan een gerechtelijke bekentenis komt wettelijke bewijswaarde toe. De rechter is gebonden door de bekentenis en moet het aangevoerde (rechts)feit of de aangevoerde rechtshandeling als bewezen beschouwen. Aan een bekentenis zijn geen vormvereisten verbonden. Bovendien dient opgemerkt dat de kwalificatie van de bekentenis met de invoeging van Boek 8 “Bewijs” eenvoudiger is geworden dan onder het oud recht het geval was. [13]

Bijzonder is dat in casu de bekentenis wordt afgelegd door de advocaat van de verzekerde in de gedinginleidende dagvaarding. Het hof benadrukt dat een bekentenis ook kan worden afgelegd door een bijzonder gevolmachtigde van de persoon tegen wie ze wordt ingeroepen. Dit volgt nu uit artikel 8.1, 10° BW (art. 1356, eerste lid Oud BW). Een advocaat kan dus een gerechtelijke bekentenis afleggen voor rekening van zijn cliënt. De advocaat dient hiervoor wel te beschikken over een bijzonder mandaat. [14] Met andere woorden, een buitengerechtelijke bekentenis valt niet onder het mandaat ad litem (art. 440, tweede lid Ger.W.). Ten slotte oordeelt het hof dat het niet aan de rechter toekomt om, bij gebrek aan betwisting door de partij aan wie de bekentenis wordt tegengeworpen, ambtshalve de eventuele afwezigheid van een bijzonder mandaat in te roepen. Deze overweging vindt steun in het arrest van het Hof van Cassatie van 4 september 2017. [15]

Het geannoteerde arrest maakt duidelijk dat de advocaat er zich voor moet behoeden om in procedurestukken geen betwiste (rechts)feiten of rechtshandelingen te erkennen. De rechter is namelijk gebonden door de bekentenis en moet het aangevoerde (rechts)feit of de aangevoerde rechtshandeling als bewezen beschouwen. Bovendien komt de beroepsaansprakelijkheid van de advocaat mogelijk in het gedrang indien hij niet beschikt over een bijzonder mandaat. Bijgevolg doet de advocaat er goed aan om procedurestukken voor het gebruik steeds voorafgaandelijke te laten goedkeuren door zijn cliënt.